Idea budowy pomnika węgierskiego huzara narodziła się na Węgrzech. Społeczność węgierska, za pośrednictwem służb dyplomatycznych, Konsulatu Generalnego Węgier w Krakowie oraz przewodniczącego Parlamentu Węgierskiego László Kovera, wyraziła taką wolę. Z kolei marszałek polskiego Sejmu Marek Kuchciński, rodowity przemyślanin, zaproponował, aby obok huzara stanął polski ułan – legionista z 1. Pułku Ułanów Legionów Polskich Władysława Beliny Prażmowskiego „Beliniki”. Fundatorem pomnika huzara została Kancelaria Sejmu RP.

Na dzień 10 września 2016 roku zaplanowano odsłonięcie obu pomników na Placu Dominikańskim przed Bramą Rycerską. Uroczystości poprzedziła Msza Święta odprawiona w Bazylice Archikatedralnej pw. Świętego Jana Chrzciciela i Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny w Przemyślu, którą koncelebrował ksiądz biskup Polowy Birió László przy współudziale arcybiskupa metropolity przemyskiego seniora, ks. Józefa Michalika. Obecni na Mszy byli: marszałek Sejmu Marek Kuchciński, przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Węgier László Köver, parlamentarzyści, przedstawiciele służb dyplomatycznych Węgier, marszałek województwa podkarpackiego Władysław Ortyl, wojewoda podkarpacki Ewa Leniart, dyrektor Oddziału Instytutu Pamięci Narodowej w Rzeszowie Dariusz Iwaneczko, prezydent Miasta Przemyśla Robert Choma, przewodnicząca Rady Miasta Przemyśla Lucyna Podhalicz, zastępca prezydenta Janusz Hamryszczak, radni, pełnomocnik Prawa i Sprawiedliwości na powiat przemyski Bożena Ryczan, przedstawiciele służb mundurowych oraz licznie zaproszeni goście z Węgier i mieszkańcy naszego grodu. W homilii biskup polowy Laszlo Birió wskazał na potrzebę dbałości o tożsamość narodową w czasie trwającej wielkiej światowej globalizacji, która obok ekonomicznych pozytywnych skutków niesie także i nowe niebezpieczne zagrożenia, a co za tym idzie, wzbudza w społeczeństwach tak silne i niejednokrotnie skrajne emocje.

Potem zebrani przeszli do Biblioteki Miejskiej na krótki poczęstunek. Kilka minut po godzinie piętnastej przed Bramą Rycerską przewodniczący Zgromadzenia Narodowego Węgier oraz marszałek Sejmu RP dokonali odsłonięcia obu pomników. Marszałek Kuchciński w uroczystym wystąpieniu podkreślił:  „Prawdopodobnie nie ma dwóch takich narodów, które zostałyby tak zespolone więzami historii i tradycji. Te więzy datujemy już na czasy dynastii Andegaweńskiej, dynastii Jagiellonów czy Batorów oraz wielkich świętych, jak św. Kinga czy św. Jadwiga. Dziś nam przychodzi odsłonić pomniki dwóch postaci, które w przeszłości wykazywały braterstwo broni. Huzar i Ułan to symbole polskiej oraz węgierskiej walki i braterstwa, a konie niosą nas ku przyszłości i zwycięstwu. I niech to będzie symbol pracy ku zwycięstwu”.

Przewodniczący Parlamentu Węgierskiego László Köver przypomniał, że w Budapeszcie stoi pomnik z napisem „Przemyśl 1914-1915". Znajduje się na nim również lew jako symbol walecznych obrońców Przemyśla. Symbolizuje on głównie węgierską, ponad stutysięczną armię, która od końca września 1914 r. do końca marca 1915 r. walczyła jak lew u bram Węgier (Przemyśl należał do monarchii austro-węgierskiej). „Niech pozostanie to przykładem na zawsze" – taki napis jest na postumencie pomnika – dodał László Köver. Zaznaczył, że gdy Polska utraciła niepodległość, to wówczas Węgrzy, nie tylko słowem, ale również bronią, wspierali Polaków w czasie ich powstań narodowych. - To nie przypadek, że w tym czasie powstały słynne powiedzenia: „Za naszą i waszą wolność" oraz „Polak Węgier dwa bratanki" – dodał przewodniczący i zaznaczył, że również w późniejszych czasach Węgrzy wspierali Polaków np. wstępując do legionów Piłsudskiego. Dlatego w 2018 r., gdy obchodzić będziemy okrągłą, setną rocznicę odzyskania niepodległości Polski, (...) my, Węgrzy, będziemy się szczerze cieszyć waszą radością i świętowaniem – podsumował Köver.

Aby miło zakończyć to wyjątkowe wydarzenie, mieszkańcy Przemyśla, turyści i oficjalni goście przeszli na Rynek do rozstawionych węgierskich pawilonów na degustacje, w których królowały zarówno węgierski bogracz i polska grochówka.

Tekst i zdjęcia: Aleksander Malicki.

Fotorelacja

 

 

10 września delegacja Prawa i Sprawiedliwości – poseł Andrzej Matusiewicz, pełnomocnik PiS powiatu przemyskiego Bożena Ryczan, szef Klubu PiS Rady Miejskiej Bogusław Zaleszczyk i Ewa Cisek asystentka posła A. Matusiewicza z okazji 77. miesięcznicy złożyła okolicznościowe wiązanki pod tablicą upamiętniającą tragiczną śmierć w Smoleńsku prezydenta RP Lecha Kaczyńskiego i jego małżonki Marii Kaczyńskiej oraz całej delegacji Rzeczypospolitej Polskiej. 

 

Zdjęcia.

Idea powstania pomnika zrodziła się w przemyskim Oddziale Związku Sybiraków, Związku Sybiraków III RP oraz przemyskim Kole Stowarzyszenia Rodzin Ofiar Katynia. Budowla powstała zgodne z uchwałą Rady Miejskiej. Autorem projektu monumentu oraz jednocześnie jego wykonawcą jest Pracownia Rzeźby Mariana Szajdy. Bardzo duży wkład w powstanie ostatecznego projektu włożyła inż. Anna Hayder. Lokalizacja została ustalona przy ul. Wybrzeże Józefa Piłsudskiego niedaleko kładki rowerowej i posowieckiego bunkra Linii Mołotowa.

Uroczystości w dniu 22.06.2016 r. rozpoczęły się uroczystą Mszą Świętą w Archikatedrze koncelebrowaną pod przewodnictwem ks. arcybiskupa Adama Szala, w intencji zesłańców Sybiru i ofiar Katynia w oprawie pocztów sztandarowych, reprezentacji służb mundurowych, orkiestry 21. Brygady Strzelców Podhalańskich. Przed zakończeniem Eucharystii wręczono dziesięciu osobom Honorowe Odznaki Sybiraka. Uchwałę w tej sprawie odczytała Stanisława Żak, a dekoracji dokonał prezes Zarządu Głównego Związku Sybiraków Kordian Borejko. Wśród odznaczonych znaleźli się: Grzegorz Hayder zastępca Prezydenta Miasta Przemyśla; Barbara Łapka zastępca naczelnika Wydziału Promocji, Sportu, Turystyki i Kultury Urzędu Miasta w Przemyślu; Andrzej Huk wójt Gminy Przemyśl; Bogusław Słabicki wójt Gminy Orły; Janusz Czarski dyrektor Centrum Kulturalnego w Przemyślu; ksiądz kapelan Grzegorz Bechta (Garnizon Przemyśl); ksiądz prałat Stanisław Czenczek kapelan ZHP i Stowarzyszenia Pamięci Polskich Termopil; Aneta Bodziak członek Związku Sybiraków Oddziału w Przemyślu; Andrzej Stawarz członek Zarządu Związku Sybiraków Oddziału w Przemyślu.

Następnie uczestnicy przeszli krokiem marszowym w rytmie narzuconym przez orkiestrę 21. Brygady Strzelców Podhalańskich pod pomnik. Marszałka Sejmu Rzeczypospolitej Polskiej Marka Kuchcińskiego jako Przewodniczącego Komitetu reprezentował Szef Urzędu do Spraw Kombatantów i Osób Represjonowanych Jan Józef Kasprzyk; marszałka województwa podkarpackiego Władysława Ortyla - wicemarszałek Stanisław Kruczek. W ceremonii poświęcenia pomnika uczestniczyli metropolita przemyski arcybiskup Adam Szal, kapelan Garnizonu Przemyśl ksiądz Grzegorz Bechta, duszpasterz Sybiraków ksiądz prałat Jan Mazurek, kapelan ZHP i Stowarzyszenia Pamięci Polskich Termopil i Kresów ksiądz prałat Stanisław Czenczek.

List okolicznościowy od marszałka Sejmu odczytała Lucyna Podhalicz przewodnicząca Rady Miejskiej w Przemyślu. Podziękowania i gratulacje złożyli również m.in. Ewa Leniart wojewoda podkarpacki oraz Robert Choma prezydent Przemyśla. Wymienieni jak i przedstawiciele obydwu Związków Sybiraków składali gorące podziękowania władzom miasta Przemyśla za pomoc i wsparcie w realizację tej inicjatywy, która pozwoli zachować pamięć o zesłaniach Polaków na Syberię i cierpieniach oficerów, policjantów i urzędników zamordowanych w Katyniu, a zarazem stanowić będzie swoistą lekcją historii dla młodego pokolenia. Przedstawiciele biur poselskich odczytali listy posłów PiS - Andrzeja Matusiewicza i Anny Szmidt Rodziewicz. 

Zgodnie z § 10 Regulaminu Odznaki Honorowej „Za zasługi dla Związku Sybiraków”, na wniosek Konwentu Odznaki z dnia 1 czerwca 2016, decyzją prezesa Zarządu Głównego Kordiana Borejko, Złotą Odznakę Honorową otrzymał Oddział Związku Sybiraków w Przemyślu. Prezes Zarządu Głównego Kordian Borejko udekorował złotymi i srebrnymi odznakami honorowymi kilkanaście osób świeckich i duchownych związanych pośrednio jak i bezpośrednio z działalnością na rzecz kultywowania pamięci o osobach represjonowanych z terenu powiatu przemyskiego.

Na zakończenie reprezentacje złożyły okolicznościowe wieńce, a prezydent Robert Choma dał sygnał do startu rowerowego Rajdu Pamięci Sybiraków, Ofiar Katynia oraz Golgoty Lacka i Dobromila, którego inicjatorami było Stowarzyszenie Pamięci Polskich Termopil i Kresów Wschodnich.

Późnym popołudniem w Centrum Kulturalnym w Przemyślu odbyła się projekcja filmu „Na nieludzką ziemię”, zrealizowanego w oparciu o materiał z rekonstrukcji historycznej przygotowanej z okazji 70. rocznicy deportacji Polaków na Sybir.

Fotorelacja.

Tekst i zdjęcia: Aleksander Malicki.

W dniu 4 czerwca 2016 na terenie całego kraju, we wszystkich okręgach wyborczych, odbyły się okręgowe zjazdy Prawa i Sprawiedliwości. Wybierano delegatów na kongres partii zaplanowany na 2 lipca w Warszawie. Obrady Zjazdu Okręgu 22 (przemysko-krośnieńskiego) odbyły się w Przemyślu. Poprzedziła je uroczysta msza św. Następnie uczestnicy Zjazdu przeszli do sali Katolickiego Domu Roma. Spotkanie obejmowało swoją jurysdykcją powiaty: bieszczadzki, brzozowski, jarosławski, jasielski, krośnieński ziemski, krośnieński grodzki, leski, lubaczowski, przemyski ziemski, przemyski grodzki, przeworski i sanocki.

Gospodarz zjazdu marszałek Sejmu Marek Kuchciński, pełnomocnik PiS na Okręg 22, po przywitaniu delegatów i zaproszonych gości przestawił medialną prezentację dotyczącą analizy wyborów, które odbyły się na Podkarpaciu na przestrzeni ostatnich lat. Potem w dyskusji zabrali głos posłowie i senatorowie, a także zwykli członkowie partii, którzy zgłaszali niejednokrotnie ciekawe wnioski. Zjazd przyjął ważną uchwałę podkreślającą konieczność zrównoważonego rozwoju województwa podkarpackiego, szczególnie tej jego części, która była w większości reprezentowana na Zjeździe.

Tajne głosowanie wyłoniło reprezentację Okręgu 22, która będzie wybierać władze partii w lipcu w Warszawie. 

Fotoleracja.

Tekst i zdjęcia Aleksander Malicki.